โครงการ Operation Blue Skies ของอังกฤษจะทดสอบการใช้ AI คาดการณ์พื้นที่เสี่ยงเกิดเส้นไอน้ำจากเครื่องบิน หรือ contrails แล้วให้เครื่องบินปรับระดับความสูงเพื่อหลีกเลี่ยงพื้นที่ดังกล่าว โดยมุ่งลดเมฆน้ำแข็งที่อาจกักเก็บความร้อนในชั้นบรรยากาศ
ประเด็นสำคัญ
- โครงการ Operation Blue Skies ใช้งบประมาณรวม 5 ล้านปอนด์ และมีกำหนดดำเนินการ 30 เดือน
- การทดลองจะเน้นน่านฟ้า Shanwick Oceanic ทางตะวันออกของเส้นทางบินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ ซึ่ง BBC ระบุว่าคิดเป็นประมาณ 5% ของภาวะโลกร้อนจาก contrails ทั่วโลก
- Google จะใช้ภาพถ่ายดาวเทียม ข้อมูลเที่ยวบิน และสภาพอากาศ เพื่อคาดการณ์พื้นที่ที่มีโอกาสเกิด contrails
- การทดสอบจะเกิดขึ้นในช่วงค่ำและกลางคืนของฤดูหนาวปี 2026-27 และ 2027-28 โดยคาดว่ามีเที่ยวบินผ่านพื้นที่ราว 10,000 เที่ยว
- ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงรายงานของ BBC แหล่งข้อมูลต้นทางยังไม่ได้รับการยืนยันจากระบบตรวจสอบอิสระ
AI จะช่วยเครื่องบินหลบ contrails อย่างไร
ตามรายงานของ BBC Google จะวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมและข้อมูลเที่ยวบินในอดีต เพื่อระบุบริเวณที่เครื่องบินเคยก่อให้เกิด contrails จากนั้นนำข้อมูลดังกล่าวมาประกอบกับรูปแบบสภาพอากาศ เพื่อคาดการณ์พื้นที่ที่มีเงื่อนไขเหมาะสมต่อการเกิดเส้นไอน้ำและเมฆน้ำแข็ง
ข้อมูลคาดการณ์จะถูกส่งให้ National Air Traffic Services หรือ NATS ซึ่งเป็นผู้ให้บริการควบคุมจราจรทางอากาศของอังกฤษ เพื่อช่วยกำหนดเส้นทางหรือระดับความสูงของเครื่องบินให้หลีกเลี่ยงพื้นที่เสี่ยง โดยการทดลองส่วนใหญ่คาดว่าจะปรับระดับบินราว 2,000 ฟุต มากกว่าการเปลี่ยนเส้นทางครั้งใหญ่
เหตุใดเส้นไอน้ำจึงเกี่ยวข้องกับภาวะโลกร้อน
Contrails หรือ vapor trails เกิดขึ้นเมื่อไอเสียร้อนจากเครื่องยนต์อากาศยานพบกับอากาศเย็นที่ระดับความสูง ทำให้เกิดผลึกน้ำแข็ง เส้นไอน้ำจำนวนมากสลายตัวอย่างรวดเร็ว แต่หากอยู่ในสภาพอากาศที่หนาวเย็นและมีความชื้นสูง อาจคงอยู่และแผ่ขยายเป็นเมฆ
เมฆลักษณะนี้สามารถกักเก็บความร้อนที่ควรแผ่ออกจากโลกได้ โดย Dr Paul Hodgson ผู้นำด้านเทคนิคของ Google สำหรับโครงการดังกล่าว บอกกับ BBC ว่า contrail warming อาจมีสัดส่วนประมาณหนึ่งในสามของภาวะโลกร้อนทั้งหมดจากการบิน พร้อมยอมรับว่ายังมีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับตัวเลขที่แน่นอน
รายละเอียดการทดลอง Operation Blue Skies
Operation Blue Skies เป็นความร่วมมือระยะเวลา 30 เดือนระหว่าง Google รัฐบาลสหราชอาณาจักร Met Office, NATS, University of Cambridge และ Imperial College London โครงการจะมุ่งเน้นน่านฟ้า Shanwick Oceanic ทางตะวันออกของเส้นทางบินข้ามมหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ
การทดสอบจะดำเนินการในช่วงค่ำและกลางคืนของฤดูหนาวปี 2026-27 และ 2027-28 ซึ่งเป็นช่วงที่มีเที่ยวบินน้อยกว่า โดยคาดว่าจะมีเที่ยวบินผ่านน่านฟ้าดังกล่าวประมาณ 10,000 เที่ยว อย่างไรก็ตาม BBC ระบุว่าเพียงบางส่วนเท่านั้นที่จะต้องปรับระดับความสูงเพื่อหลีกเลี่ยง contrails
งบประมาณและผลต่อการใช้เชื้อเพลิง
ตามข้อมูลที่ BBC รายงาน กระทรวงคมนาคมสหราชอาณาจักรจะสนับสนุนงบประมาณ 2.65 ล้านปอนด์ ขณะที่ Google จะสมทบ 1.4 ล้านปอนด์ ผ่านงานวิจัย AI วิศวกรรม และโครงสร้างพื้นฐานด้านคอมพิวเตอร์ โดยงบประมาณรวมของการทดลองอยู่ที่ 5 ล้านปอนด์
การบินในระดับความสูงอื่นอาจทำให้เครื่องบินใช้น้ำมันเพิ่มขึ้น Dr Hodgson ระบุว่า การทดลองก่อนหน้านี้ชี้ว่าการใช้เชื้อเพลิงเพิ่มเติมมีขนาดเล็กกว่าประโยชน์ด้านสภาพภูมิอากาศจากการป้องกัน contrails โดยการจำลองของโครงการประเมินว่า การเบี่ยงเส้นทางเต็มรูปแบบผ่านพื้นที่ Shanwick อาจทำให้เครื่องบินที่ได้รับผลกระทบใช้น้ำมันเพิ่มประมาณ 100 กิโลกรัม
ตัวเลขและข้อสรุปดังกล่าวเป็นข้อมูลที่ BBC อ้างจากผู้เกี่ยวข้องกับโครงการ ยังต้องรอผลการทดลองและการตรวจสอบทางวิชาการเพิ่มเติม
ผลลัพธ์ยังต้องผ่านการตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์
BBC รายงานว่า การทดลองระดับสายการบินก่อนหน้านี้ทำได้ประมาณ 60-70% ในการลดการเกิดหรือผลกระทบจาก contrails ตามคำกล่าวของ Hodgson ขณะที่ผลของ Operation Blue Skies คาดว่าจะเผยแพร่ในวารสารวิชาการและเปิดให้แวดวงวิทยาศาสตร์ตรวจสอบ
โครงการนี้เกิดขึ้นในช่วงที่รัฐบาลสหราชอาณาจักรสนับสนุนการขยายสนามบิน จึงมีคำถามว่าการใช้เทคโนโลยีลดผลกระทบเฉพาะจุดจะเพียงพอหรือไม่ หากความต้องการเดินทางทางอากาศยังเพิ่มขึ้น นอกจากนี้ การใช้ AI ยังต้องอาศัยศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานสูง ซึ่งเป็นประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมที่ถูกตั้งคำถามเช่นกัน
สิ่งที่ควรรู้
ผู้อ่านข่าววิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี AI และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงผู้สนใจผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจากอุตสาหกรรมการบิน
แหล่งข้อมูล
- BBC — แหล่งข้อมูลต้นทาง
